Vlasti Rs produbljuju veze s Moskvom uprkos sankcijama EU

Vlasti Rs nastavile su produbljivati saradnju s Rusijom nakon što je ministar unutrašnjih poslova Rs Željko Budimir tokom posjete Moskvi 23. juna potpisao novi memorandum o saradnji s načelnikom Glavne uprave Ministarstva unutrašnjih poslova Ruske Federacije za grad Moskvu Olegom Baranovim, koji se nalazi pod sankcijama Evropske unije, piše Radio Slobodna Evropa.

Saradnja između MUP-a Rs i moskovske policije traje više od deset godina, a novi memorandum, čiji sadržaj nije javno objavljen, prema navodima MUP-a Rs, dodatno konkretizira oblike saradnje u oblasti stručnog usavršavanja, razmjene iskustava i realizacije zajedničkih obuka.

Tokom sastanka u Moskvi, prema fotografijama koje je objavio MUP Rs, prisustvovali su i pripadnici Drugog specijalnog policijskog puka Glavne uprave Ministarstva unutrašnjih poslova Rusije za Moskvu. Riječ je o jedinici za osiguravanje javnog reda i borbu protiv kriminala koja se u izvještajima ruskih nezavisnih medija i organizacija za ljudska prava povezuje s brutalnim hapšenjima i postupanjem prema demonstrantima tokom opozicionih protesta u Rusiji.

Međunarodne organizacije za ljudska prava izvještavale su o široko rasprostranjenom nasilju tokom gušenja opozicionih demonstracija u Moskvi početkom 2021. godine. Upravo zbog postupanja policije tokom tih događaja, Oleg Baranov završio je na listi sankcioniranih osoba Evropske unije.

Na jednoj od fotografija sa sastanka u Moskvi identificiran je i Ivan Čudajkin, komandant Policijskog puka za zaštitu diplomatskih misija i konzulata stranih država, jedinice koja također djeluje u okviru Policijske uprave za grad Moskvu. Čudajkin je prethodno služio u ruskom Ministarstvu odbrane, gdje je bio komandant voda.

Delegacija MUP-a Rs tokom boravka u Rusiji posjetila je i centralni vojno-patriotski park „Patriot“, gdje su izloženi rusko i sovjetsko naoružanje i vojna tehnika. U okviru kompleksa nalazi se i galerija posvećena učesnicima takozvane „specijalne vojne operacije“, kako ruske vlasti nazivaju rat protiv Ukrajine.

Izvjestilac Evropskog parlamenta za Bosnu i Hercegovinu Ondrej Kolar ocijenio je da proširivanje saradnje MUP-a Rs s moskovskom policijom, koja je pod sankcijama Evropske unije od 2023. godine, nije iznenađujuće, ali da je „duboko štetno i opasno“.

Prema njegovim riječima, Moskva aktivno radi na širenju svog utjecaja, a ova saradnja jasno se uklapa u takve ciljeve.

„Istovremeno, ona pokazuje dugogodišnju ranjivost Bosne i Hercegovine na ruski utjecaj i duboke političke podjele u zemlji“, upozorio je Kolar.

On smatra da ovaj slučaj potvrđuje kako Rusija nastavlja raditi na očuvanju utjecaja širom zapadnog Balkana, održavajući snažne mreže partnera u regiji i dodatno jačajući svoje pozicije.

Kolar je upozorio i na, kako je naveo, širi neuspjeh Evrope da se odbrani od hibridnih pritisaka, kako unutar vlastitih granica, tako i u zaštiti regija koje jednog dana želi primiti u Evropsku uniju.

„Evropa mora biti jasna, čvrsta, vidljiva i dosljedna“, poručio je.

Saradnja MUP-a Rs i moskovske policije uspostavljena je još 2015. godine, kada je potpisan prvi memorandum. Dokument je predviđao saradnju u borbi protiv terorizma, razmjenu informacija i iskustava, stručna usavršavanja i uspostavljanje direktne komunikacije između dvije policijske institucije, iako je borba protiv terorizma u nadležnosti državnih policijsko-obavještajnih i pravosudnih institucija Bosne i Hercegovine.

Osim sa moskovskom policijom, MUP Rs ima ozvaničenu saradnju i s policijom Srbije, s kojom je potpisano više sporazuma u različitim oblastima. Od januara ove godine potpisan je i memorandum s mađarskim Centrom za borbu protiv terorizma, dok su prethodnih godina uspostavljeni različiti oblici saradnje s policijskim agencijama drugih država.

Prema javno dostupnim podacima, Uprava policije Moskve je od početka ruske invazije na Ukrajinu memorandume o saradnji potpisala i s policijom Vijetnama. Ministarstvo unutrašnjih poslova Rusije održava blisku saradnju i s bjeloruskom policijom, a tokom 2023. i 2024. godine uspostavljena je saradnja s Ministarstvom unutrašnjih poslova Srbije u sektorima forenzike i unutrašnje sigurnosti.

Posljednjih godina rusko Ministarstvo unutrašnjih poslova potpisivalo je sporazume i sa zemljama poput Kazahstana, Kirgistana i Tadžikistana, te održavalo sastanke s delegacijama Kine, Irana i Indonezije.

Bosna i Hercegovina formalno se pridružila sankcijama Evropske unije protiv Rusije, ali njihovom provođenju protive se politički predstavnici iz Rs predvođeni predsjednikom Saveza nezavisnih socijaldemokrata Miloradom Dodikom.

Kurt Bassuener iz Vijeća za politiku demokratizacije sa sjedištem u Berlinu ocijenio je da se radi o pokušaju vlasti u Rs da održe odnose s Moskvom dok istovremeno učvršćuju veze s administracijom predsjednika Sjedinjenih Američkih Država Donalda Trumpa.

Prema njegovim riječima, Moskva već dugo nastoji potkopati zapadni utjecaj na Balkanu, a Milorad Dodik ostaje njen najdosljedniji partner u regiji.

Bassuener smatra da će Dodik nastojati osigurati i rusku podršku u očuvanju vlasti i vlastite političke pozicije uoči narednih izbora.

On je upozorio da Evropska unija, Ujedinjeno Kraljevstvo i Kanada imaju mandat da očuvaju sigurno okruženje u Bosni i Hercegovini te da bi zbog ovakvih događaja trebali s posebnom pažnjom pratiti razvoj situacije.

MUP Rs nije odgovorio na pitanja o konkretnim rezultatima desetogodišnje saradnje s moskovskom policijom niti da li sankcije Evropske unije smatra preprekom za nastavak saradnje.

U ranijem odgovoru navedeno je da su u okviru memoranduma iz 2015. godine razmjenjivana iskustva i znanja, te da se razmatra mogućnost organiziranja obuke policijskih službenika u oblastima kinologije i korištenja konjice.

Ekspert za sigurnost Safet Mušić upozorio je da ovakvi memorandumi ulaze u „osjetljivu zonu“ nadležnosti vanjske politike i međunarodne saradnje.

Prema njegovim riječima, entiteti imaju određeni stepen operativne i tehničke saradnje sa stranim policijskim agencijama, ali takva saradnja ne bi smjela prerasti u međunarodne angažmane političkog ili strateškog karaktera bez koordinacije s državnim institucijama.

Mušić smatra da svaki memorandum koji uključuje razmjenu podataka, obuke ili operativnu saradnju mora biti usklađen s državnim okvirom, posebno kroz Ministarstvo sigurnosti Bosne i Hercegovine i druge nadležne državne agencije.

On je također naveo da sankcije Evropske unije formalno ne proizvode direktno pravno dejstvo u Bosni i Hercegovini, ali predstavljaju važan političko-sigurnosni signal i mogu utjecati na procjenu usklađenosti ovakve saradnje s evropskim standardima vladavine prava i policijske etike.

Evropski parlament je 17. juna usvojio rezoluciju o Bosni i Hercegovini u kojoj je osudio saradnju vlasti Rs s ruskim zvaničnicima pod međunarodnim sankcijama i upozorio da takvi odnosi predstavljaju rizik za sigurnost i stabilnost Bosne i Hercegovine.