Evropska unija priprema završno odobrenje uslova za kreditni paket pomoći Ukrajini vrijedan 90 milijardi eura, a prema navodima evropskih zvaničnika, konačno “zeleno svjetlo” moglo bi biti dato već početkom naredne sedmice.
Time bi Kijev bio korak bliže dobijanju prve tranše pomoći od više od devet milijardi eura, planirane za sredinu juna, kako bi se pokrili hitni budžetski nedostaci i finansirala nabavka dronova za odbranu od ruskih snaga.
Riječ je o kreditu koji su lideri Evropske unije dogovorili u decembru prošle godine s ciljem nastavka finansijske i vojne podrške Ukrajini nakon četiri godine rata. Procjenjuje se da Ukrajini tokom ove i naredne godine nedostaje najmanje 135 milijardi eura, a evropski zvaničnici upozoravaju da bi bez dodatne pomoći zemlja mogla ostati bez sredstava u narednim mjesecima.
Prije isplate novca potrebno je usvajanje memoranduma o razumijevanju kojim će biti definisani uslovi korištenja makrofinansijske pomoći iz evropskog paketa.
Evropski lideri odlučili su da finansiraju kredit zajedničkim zaduživanjem, nakon što su propali pregovori o prijedlogu da se zamrznuta ruska državna sredstva iskoriste za direktno finansiranje Ukrajine. Većina tih sredstava nalazi se u Belgiji.
Prema planu Evropske komisije, polovina ukupnog iznosa biće isplaćena tokom ove godine, dok je ostatak predviđen za 2027. godinu. Istovremeno, Brisel će nastaviti razgovore sa Kanadom, Japanom, Sjedinjenim Američkim Državama i Velikom Britanijom kako bi se zatvorio preostali finansijski jaz u ukrajinskom budžetu.
Evropska komisija bi memorandum trebala predstaviti u utorak, nakon što dokument prethodno odobre evropski komesari. Nakon toga slijede dodatni razgovori između Brisela i Kijeva o detaljima vraćanja kredita kroz buduće ratne reparacije od Rusije.
U slučaju da Moskva odbije platiti reparacije nakon završetka rata, lideri Evropske unije već su najavili mogućnost korištenja zamrznute ruske imovine za otplatu kredita, čime bi praktično bio poništen dug Ukrajine prema EU.
Sporazume će morati ratifikovati i ukrajinski parlament prije prve isplate sredstava.
Prema sadašnjem planu, Evropska komisija bi već narednog mjeseca mogla kupiti dronove vrijedne 5,9 milijardi eura za potrebe ukrajinske odbrane. Nakon toga uslijedila bi uplata dodatnih 3,2 milijarde eura direktno u ukrajinski budžet, uključujući sredstva za administrativne troškove i plate vojnika.
Iz Evropske komisije poručuju da je cilj da prva isplata bude realizovana što je ranije moguće tokom drugog kvartala 2026. godine.
Ipak, evropski zvaničnici upozoravaju da će Ukrajini vjerovatno biti potrebno još više novca naredne godine, posebno zbog procjena da rat neće završiti tokom ove godine, kako se ranije očekivalo.
Istovremeno, brojne evropske države suočavaju se s pritiscima na vlastite budžete zbog ekonomskih problema, rasta cijena energenata i posljedica kriza na Bliskom istoku, što bi moglo otežati novo zajedničko zaduživanje za pomoć Ukrajini.
U tom kontekstu, Holandija posljednjih sedmica pokušava ponovo otvoriti raspravu o korištenju zamrznute ruske državne imovine za stabilizaciju ukrajinskih finansija prije eventualne nove budžetske krize.
Iz Evropske komisije navode da su Evropska unija, njene članice i evropske finansijske institucije do sada Ukrajini osigurale ukupno 200,6 milijardi eura pomoći, ističući da je EU i dalje najveći i najstabilniji finansijski partner Kijeva.
