U proteklih nekoliko dana, najava pa potom otkazivanje dolaska pripadnika Ministarstva unutrašnjih poslova Srbije u Banju Luku, Trebinje i Foču tokom turističke sezone izazvali su lavinu polariziranih reakcija. Kao što je slučaj gotovo uvijek, ključni konteksti – pravni, politički, prostorni i vremenski – bili su žrtve političkih suparništava. U ovoj situaciji, kao i prilikom posjete i defilea kadeta i starješina Vojne akademije kroz Bratunac i Prijedor, suština je ostala na margini javnog diskursa. Oba čina – posjeta policajaca i defile kadeta – i reakcije na njih razotkrila su duboku nebrigu za pravne i političke okvire Bosne i Hercegovine.
Turistički policijski i politički manevri
U protekla dva dana, politička scena u Bosni i Hercegovini bila je uzburkana najavljenim, a zatim otkazanim dolaskom pripadnika Ministarstva unutrašnjih poslova Republike Srbije u Banju Luku, Trebinje i Foču tokom turističke sezone. Ovaj događaj uzrokovao je očekivane reakcije koje su više reflektirale političko suparništvosupareništvo nego razumijevanje njihovog pravnog, političkog, prostornog i vremenskog konteksta. Slične reakcije viđene su nedavno i prilikom posjete i defiliranja kadeta i starješina Vojne akademije Republike Srbije kroz Bratunac i Prijedor.
U srži interpretacija i reakcija na oba događaja je izostanak proširenja konteksta u kojem su se desili. Podsjetimo se, 8. juna ove godine potpisana je “Deklaracija o zaštiti nacionalnih i političkih prava i zajedničkoj budućnosti srpskog naroda”, a deset dana kasnije, ministri unutrašnjih poslova Srbije i Rs potpisali su Memorandum o saradnji tokom turističke sezone. Ovaj Memorandum je na zvaničnoj stranici entitetskog MUP-a Rs predstavljen kao prvi korak realizacije Deklaracije Svesrpskog sabora.
Dva ministarstva su se, prilikom najavljivanja dolaska pripadnika MUP-a Srbije, pozvala na ovaj Memorandum, zaobilazeći Sporazum o policijskoj saradnji iz 2011. godine između Vijeća ministara Bosne i Hercegovine i Vlade Republike Srbije. Ono što je zanemareno jeste da ovakav Memorandum između dva ministarstva ne može biti potpisan bez odluke državnog parlamenta. Čak ni odredbe Ustava Bosne i Hercegovine koje dozvoljavaju posebne odnose entiteta sa susjednim državama to ne omogućavaju, jer se radi o pitanjima sigurnosti koja su povezana sa suverenitetom i teritorijalnim integritetom države.
Da je dolazak policajaca MUP-a Srbije tokom turističke sezone organiziran na temelju državnog sporazuma iz 2011. godine i odobren od strane odgovarajućih institucija Bosne i Hercegovine, to bi bila uobičajena praksa. Na primjer, Bosna i Hercegovina ima istovjetan sporazum sa Republikom Hrvatskom, pa bosanskohercegovački policajci tokom turističke sezone sarađuju s kolegama u Hrvatskoj. Inače, sporazumi o policijskoj saradnji, ne samo oni koje potpisuje Bosna i Hercegovina, nego i druge države su šablonski, i neophodni su kao pravni okvir za efikasnu i koordiniranu policijsku saradnju između država. Međutim, saradnja entitetske policije sa policijom Srbije na osnovu Memoranduma zasnovanog na Deklaraciji koja entitet Rs vidi kao dio zamišljenog svesrpskog nacionalnog identiteta, devalvira međunarodnu poziciju Bosne i Hercegovine i dovodi u pitanje njezin, u prvom redu vanjski, a potom i unutrašnji suverenitet.
Memorandum i Deklaracija promiču, kako sam ranije pisao, dvoslojnu strategiju ekspanzionizma. Prvi sloj uključuje poticanje unutrašnje secesije Rs, kroz političke i institucionalne korake koji jačaju njezinu već enormnu autonomiju unutar Bosne i Hercegovine uz afirmaciju aktivnosti koje uključuju reduciranje postojećih nadležnosti države. Deklaracija poziva da entitet Rs poduzme korake koju bi vodili poništavanju cjelokupnog razvoja političkog sistema Bosne i Hercegovine nakon 1995.godine. Time bi se u praktičnom smislu Bosna i Hercegovina transformirala u konfederaciju dva entiteta, uprkos činjenici da je de jure nastavila kontinuitet Republike Bosne i Hercegovine. Drugi sloj uključuje neformaliziranu konfederaciju s Srbijom, što implicira dublje povezivanje na političkom, ekonomskom i kulturnom planu bez formalnog raskida s Bosnom i Hercegovinom. Ovaj sloj strategija, definiran u Deklaraciji, uključuje blisku saradnju na svim poljima, od ekonomije do sigurnosti, harmonizaciju zakona, strateških dokumenata stvarajući de facto političku i teritorijalnu uniju.
Defile u gradu Bijelih traka
