Odnos Sarajeva prema Sandžaku godinama se svodi na deklarativnu podršku, jednolične fraze o nacionalnom jedinstvu i zajedničkoj historiji, dok Bošnjaci u Srbiji, uprkos osjećaju pripadnosti Bosni i Hercegovini kao svojoj matičnoj držati, ostaju bez jasne i sistemske podrške s najvišeg nivoa vlasti.
To pokazuje i činjenica da se mandat aktuelnog člana Predsjedništva BiH iz reda bošnjačkog naroda Denisa Bećirovića bliži kraju bez ijedne zvanične posjete Novom Pazaru i bošnjačkoj zajednici u Sandžaku.
Bošnjaci su danas jedini narod na Balkanu kojem se osporava pravo na političku koordinaciju i zvanična bošnjačka politika u BiH na to pristaje.
Godinama se izbjegava otvoreno miješanje u politička pitanja Sandžaka, pravdajući se time da se vodi računa o regionalnim odnosima i suverenitetu Srbije i Crne Gore, dok vlasti u Srbiji Sandžak guraju na razvojnu i društvenu marginu.
Isto se ne može reći za Hrvatsku i Srbiju i njihov odnos prema sunarodnjacima u BiH.
Ove dvije zemlje ulažu u infrastrukturu i institucionalnu podršku tamo gdje žive Srbi ili Hrvati u BiH.
Najveći uspjeh zvanične bh. politike prema Sandžaku bio je Generalni konzulat BiH u Novom Pazaru, koji je u augustu 2022. otvorila bivša ministrica vanjskih poslova BiH Bisera Turković.
Saradnja protokolarna i simbolična
Fuad Baćićanin, predsjednik Bošnjačkog nacionalnog vijeća u Srbiji, kaže da saradnja između BNV-a i institucija Bosne i Hercegovine postoji, ali ona je trenutno više protokolarna i simbolična nego što je institucionalno utemeljena i operativna.
„Bošnjaci Sandžaka su autohton narod na ovim prostorima i dio su jedinstvenog nacionalnog korpusa sa svim Bošnjacima koji žive u Bosni i Hercegovini i čitavom regionu“, kaže on u razgovoru za portal !Odgovor.
Ističe da Bošnjaci Sandžaka Bosnu i Hercegovinu doživljavaju kao svoju matičnu državu, svjesni činjenice da, usljed kompleksnog državnog uređenja, Bosna i Hercegovina nije u prilici da se deklariše na taj način i da se u bilateralnim odnosima sa državama nastalim na prostoru bivše Jugoslavije zauzme za Bošnjake koji u njima žive.
Baćićanin kaže da BNV ima redovne kontakte sa institucijama Bosne i Hercegovine, određenim ministarstvima, naučnim i kulturnim institucijama, nacionalnim i nevladinim organizacijama, ali da nedostaje strateški okvir.
„Naša težnja je da se ta saradnja podigne na nivo konkretnih programa koji podrazumijevaju projekte u oblasti opstanka Bošnjaka u Sandžaku i njegovog održivog razvoja, naročito kada je obrazovanje, kultura i očuvanja identiteta u pitanju, slično modelima koje primjenjuju druge države u regionu prema svojim sunarodnicima“, kaže Baćićanin.
Bez poziva iz Predsjedništva BiH
Otkako je preuzeo dužnost predsjednika BNV-a, ostvaren je niz kontakata s bh. institucijama, ali naglašava da zvanični, protokolarni poziv od strane Predsjedništva BiH kao kolektivnog šefa države nije bio upućen u formi koja bi rezultirala zvaničnom posjetom na najvišem nivou.
„Iako su se dešavali susreti na marginama različitih foruma, akademija, konferencija i sličnih svečanosti smatramo da bi direktan dijalog u Sarajevu, u zgradi Predsjedništva, bio snažna poruka jedinstva i brige države Bosne i Hercegovine za Bošnjake Sandžaka“, govori Baćićanin.
Zvanična bošnjačka politika u BiH izbjegava poteze koji bi se mogli tumačiti kao miješanje u unutrašnje poslove Srbije. To često izaziva nezadovoljstvo sandžačkih Bošnjaka, koji očekuju snažniju i jasniju političku podršku iz Sarajeva.
„Neosporna je činjenica da u narodu postoji određeni osjećaj zapostavljenosti, Bošnjaci očekuju veće prisustvo BiH u Sandžaku. Kao Vijeće smo u oblasti obrazovanja učinili maksimum da to bude prepoznato“, govori on.
Intenzivna saradnju sa univerzitetima postoji, kao i sa Institutom za jezik Univerziteta u Sarajevu, sa pripadnicima akademske zajednice.
„To je rezultiralo da kao narod razvijemo jedinstvene programe i projekte vezane za bosanski jezik i bošnjačku književnost i da na taj način objedinjujemo bošnjački nacionalni korpus u cijelom regionu“, kaže Baćićanin.
