Geopolitičke promjene kojima svjedočimo posljednjih nekoliko godina, među značajnije aktere pozicionirale su tri većinske muslimanske države: Tursku, Saudijsku Arabiju i Katar. Ove tri države, čija je međunarodna pozicija varirala u zavisnosti od geopolitičkih tokova u posljednjih nekoliko decenija, ponovnim dolaskom Donalda Trumpa na mjesto prvog čovjeka Sjedinjenih Američkih Država, stabilizirale su i ojačale svoju geopolitičku poziciju.
Trumpu je Turska važna
Turska je posljednjih nekoliko godina nastojala da se pozicionira kao važan medijator u geopolitičkim tokovima, a što im je omogućavalo balansiranje u odnosima s određenim državama koje su se konfrontirale. Jasan primjer turskog nastojanja da putem medijatorske uloge ojača vlastitu vanjskopolitičku poziciju jeste napor da posreduje u dogovoru između Rusije i Ukrajine u kontekstu potpisivanja ugovora o transportu žitarica. Turska uloga bila je važna i u slučaju Afganistana, kada je izbila kriza oko aerodroma u Kabulu. Kulminacija turske uloge u promjeni geopolitičkih odnosa dogodila se u Siriji, kada su imali presudnu ulogu u svrgavanju režima Bašara al-Assada.
U prethodnim sedmicama aktuelno je bilo tursko posredovanje između Sjedinjenih Američkih Država i Irana, koji su, u konačnici, održali pregovore u Omanu, ali je svakako važno bilo tursko posredovanje i njen odnos s oba aktera. Koliko je Turska važna potvrđuje i izjava američkog predsjednika Donalda Trumpa prije nekoliko mjeseci na konferenciji u Egiptu, kada je pohvalio turskog predsjednika Erdoğana i ukupnu vanjsku politiku Turske, ali i njenu vojnu nadmoć. Iako je Turska često na meti različitih kritika evropskih država, njihov najvažniji ekonomski partner je Njemačka, država koja važi za najjaču ekonomiju unutar Evropske unije. Ovo ukazuje na tursku sve veću prisutnost i unutar Evropske unije.
Stabilizacija saudijske vanjske politike
Ništa manje nije značajna ni uloga Saudijske Arabije unutar šahovske geopolitičke ploče, a zahvaljujući Muhamedu bin Selmanu, čija je unutrašnja i vanjska politika često nailazila na određene kritike javnosti, ali je, u konačnici, njegovo djelovanje urodilo plodom. Uz napore koje je uložila Kina, Saudijska Arabija je smanjila tenzije i poboljšala odnose s rivalom Iranom, te u isto vrijeme uspjela da produbi odnose i s Kinom i sa Sjedinjenim Američkim Državama.
Saudijska vanjskopolitička vizija ekonomske diverzifikacije do 2030. godine podrazumijeva multipolarni pristup, koji uključuje saradnju sa svim akterima koji joj mogu biti od koristi u smjeru ostvarenja interesa. Stoga ne treba da čudi da je Saudijska Arabija u isto vrijeme poželjan partner za Sjedinjene Američke Države, Kinu, Rusiju i države Evropske unije. Imala je Saudijska Arabija i dionicu turbulencija u odnosima sa susjedima, u prvom redu s Katarom, a nakon krize koja je 2017. godine rezultirala blokadom Katara od strane Ujedinjenih Arapskih Emirata i Saudijske Arabije.
Katar – vojska, politika, plin
Upravo je Katar pokazatelj da, ukoliko se dovoljno dobro razviju vlastiti resursi, kriza može biti nova prilika. Katar je tokom 2017. godine, u vrijeme prvog mandata Donalda Trumpa, uspio da unaprijedi svoje veze sa Sjedinjenim Američkih Državama kroz jačanje vlastitih odbrambenih kapaciteta kupovinom američkih aviona F-15 u vrijednosti od čak 21 milijardu američkih dolara. Shodno ovoj činjenici, ne treba da nas čudi izjava bivšeg američkog predsjednika Joe Bidena, koji je tokom 2022. godine izjavio kako je Katar najznačajniji američki saveznik izvan NATO-a.
