Petr Pavel, novi predsjednik Češke Republike 1993. u Hrvatskoj spasio 50 francuskih vojnika

Faris Marukić

Petr Pavel je rođen u gradu Plana u Zapadnoj Češkoj 1. novembra 1961. Sin vojnika, Pavel je u tinejdžerskim godinama upisao vojnu gimnaziju u Opavi, a potom i vojni univerzitet u Vyškovu, gdje je postao kandidat za članstvo u Komunističkoj partiji Čehoslovačke. Diplomirao je 1983. godine, a potom je vodio elitni vazdušno-desantni izviđački vod u Prostějovu. Zatim je 1988. godine Pavel izabran za postdiplomsku obavještajnu obuku na vojnoj akademiji u Brnu.

Njegova rana komunistička pripadnost ponovo će proganjati Pavela tokom predsjedničkih izbora. Budući predsjednik je u svoju odbranu rekao da je pristao samo da postane stranački kandidat jer je smatrao da inače neće moći da predvodi padobrance.

Od 1991. do 1993. godine, Pavel je služio u vojno-obavještajnom odjelu vojske, učestvujući u misiji UNPROFOR-a u bivšoj Jugoslaviji. Za vrijeme ove misije u 1993. Pavel je sudjelovao u akciji koja mu je donijela orden francuske Legije časti, kada je njegova jedinica pomogla spasiti 50 francuskih vojnika iz okruženja u Hrvatskoj.

Na prijelazu 1992. i 1993. francuska vojna baza Karin našla se pod minobacačkom vatrom s hrvatske strane fronta. Francuske trupe nisu mogle da spase svoje vojnike jer su od baze bili odvojeni porušenim mostom. U tom trenutku u bazi je bilo zarobljeno 55 francuskih vojnika. Zajednički Češki i Slovački bataljon je u to vrijeme bio jedina funkcionalna jedinica UNPROFOR-a na tom području. U pomoć vojnicima blokiranim u bazi Karin poslano je 29 vojnika sa 2 transportera OT-64 na čelu sa potpukovnikom Petrom Pavelom. Bili su 30 kilometara od baze. Putovanje je trajalo dva sata. Između ostalog, Čehoslovake su zadržavala drveća koja su pala na cestu. Vojnici su ih morali očistiti pod minobacačkom vatrom.

Čim su "čehoslovački" transporteri stigli u ugroženu bazu, tamošnji francuski komandant je započeo evakuaciju do transportera. U to vrijeme dva Francuza su već bila mrtva, a nekoliko ranjeno. Jedan od njih je, na primjer, ostao bez stopala.

Baza je bombardovana i sa hrvatske i sa srpske strane fronta. Jedinica je morala da se probije kroz srpske paravojne jedinice Arkana. Česi i Slovaci su takođe morali da pređu minsko polje na koje su ih doveli Srbi. Francuski vojnici su dislocirani na nekoliko mjesta u blizini Karina. Jedna grupa je bila opkoljena Srbima u Golešu. Kada je jedinica stigla na mesto, Pavel je morao da pregovara sa srpskim komandantom da dozvoli Česima i Slovacima da evakuišu Francuze.

Hrvati su pokrenuli artiljerijsku vatru na Golešu, prisiljavajući Pavela da pozove francuskog oficira za vezu, koji je bio posmatrač u hrvatskom štabu, i rekao mu da hrvatski artiljerci treba da prestanu. Hrvati su tada prestali da pucaju. Druga grupa je zarobljena pod artiljerijskom vatrom kod Drača na plaži.

Pavel je svoje ponašanje odlikovao i predsjednik Václav Havel, koji ga je odlikovao češkom medaljom za hrabrost.

Godine 2002, Pavel je unapređen u brigadnog generala i nastavio je da drži vodeće pozicije u češkoj vojsci, Ministarstvu odbrane i na raznim međunarodnim pozicijama, bilo kao dio NATO-a ili Evropske unije u narednoj deceniji. Potom je služio kao načelnik Generalštaba češke vojske dvije godine između 2012. i 2014. godine prije nego što ga je vlada imenovala za predsjednika Vojnog komiteta NATO-a. Pavel je bio na drugoj najvišoj poziciji u NATO savezu u periodu od tri godine, nakon čega se povukao iz aktivne službe.

Pavel je bio predložen kao mogući kandidat za predsjednika već tokom njegovog postavljenja u NATO, a spekulacije o njegovoj mogućoj budućoj kandidaturi ponovo su se pojavile ubrzo nakon što je najavio povlačenje 2018. godine. Pavel je malo učinio da odbaci ove glasine, najavljujući turneju po cijeloj zemlji 2019. godine i rekao da bi, iako nije želio da ulazi u politiku, funkciju predsjednika smatrao vidom služenja državi.

Ipak, Pavel je čekao do septembra 2022. prije nego što je službeno objavio da će se kandidirati za predsjednika. Njegov izborni moto je bio: „Vratimo red i stabilnost“. Da bi se kvalifikovao kao kandidat, Pavel je morao prikupiti ili dovoljan broj potpisa članova češkog parlamenta, ili najmanje 50.000 ovjerenih potpisa javnosti. Odabrao je ovo drugi put.

Anketa je od samog početka stavila Petra Pavela među najbolje kandidate. Zaista, predvodio je mnoge ankete u prvim mjesecima i, uprkos tome što je njegova podrška neznatno opala tokom kasnog jesenskog perioda, Pavel se oporavio uoči Božića i pojavio se kao najvjerovatniji kandidat za borbu protiv bivšeg premijera i lidera stranke ANO Andreja Babiša .

Penzionisani general je također bio jedan od glavnih kandidata na meti dezinformacija povezanih s izborima, prema različitim analitičarima. Lančane poruke e-pošte, posebno moćan oblik širenja dezinformacija, posebno među starijom populacijom u Češkoj, opisuju ga kao prozapadno obučenog špijuna koji će od Češke napraviti satelit Sjedinjenih Država.

Nakon što je za dlaku izašao kao pobjednik u prvom krugu izbora sredinom januara, Pavelova vojna prošlost postala je meta onoga što su mnogi vidjeli kao oštru kampanju njegovog protivkandidata Andreja Babiša. Bivši premijer pokušao je da se pozicionira kao kandidat za mir, sugerirajući da će Pavel kao vojnik vjerovatnije uvući Češku u sukob. On je također penzionisanog generala nazvao "kandidatom vlade" koji ne bi bio jedinstvena figura za cijelo stanovništvo.

Čini se da se ova strategija izjalovila, jer su predizborne ankete pokazale da se Pavelovo vodstvo ispred njegovog protivnika povećalo, a ne smanjilo. Ovaj porast broja vjerovatno su izazvali Danuše Nerudová i Pavel Fischer, dva kandidata koji su zajedno dobili više od 20 posto glasova u prvom krugu izbora, obećavajući podršku Pavelu u drugom krugu. Međutim, agresivna kampanja Andreja Babiša možda je paradoksalno išla na ruku Pavelu, naglašavajući njegovo mirno i suzdržano držanje.

Petr Pavel bi trebalo da stupi na dužnost u martu, zamenivši sadašnjeg šefa države Miloša Zemana. Za razliku od svog prethodnika, očekuje se da Pavel živi u svojoj kući u selu Černouček u Zapadnoj Češkoj. Međutim, on je izjavio da planira da radi u Praškom dvorcu, da prespava u tradicionalnoj rezidenciji češkog šefa države po potrebi.

Trenutno je Petr Pavel oženjen svojom drugom suprugom Evom, koja je također vojnik od karijere. Ima dva sina iz prvog braka i pastorku. Strastveni motociklista, Pavel je vlasnik Jawa 350, jednog od legendarnih motocikala u Čehoslovačkoj. Takođe je ljubitelj putovanja, čitanja i trekinga.