TI BiH: Stranke utrošile milione na kampanju za lokalne izbore

Gotovo isti slučaj je kod PDP-a, gdje je ova stranka prema tržišnim cijenama samo na oglašavanje u medijima i na bilborde potrošila oko 911.000 KM, a  ukupne troškove propagande iskazala u iznosu od 407.000 KM. Kada se na to dodaju troškovi online oglašavanja i drugih oblika reklamiranja jasno je da je ukupan iznos daleko veći. 

Ova stranka navodi da nije potrošila ni marku na predizborne skupove, a njeni ukupni prihodi  kreću se oko 419.000, uglavnom iz budžeta. PDP u iskazanim obavezama navodi da duguje oko 548.000 KM, a to se u velikoj mjeri odnosi na obaveze prema medijima i marketinškim agencijama. 

Podaci koje je prikupio TI BIH, a koji se odnose na samo dva oblika oglašavanja drastično se razlikuju od ukupnih troškova propagande iskazanih u izvještajima SDS-a (oko 408.500 KM), Ujedinjene Srpske (70.000 KM) kao i izvještajima Naroda i pravde (oko 195.000 KM). NIP navodi da su troškovi propagande iznosili 103.000 KM, a samo prema četiri dobavljača usluga štampe i oglašavanja iskazali su obaveze od oko 185.000 KM, dok ukupne obaveze ove stranke prelaze 242.000 KM. SDA navodi da je potrošila 805.000 KM na propagandu od čega 46.000 KM na predizborne skupove, dok podaci TI BIH govore da je vrijednost oglašavanja na bilbordima i u medijima preko 922.000 KM.  

Iz objavljenih izvještaja nije jasno iz kojih su izvora kampanju finansirale stranke koje prvi put učestvuju na izborima i koje nemaju velike prihode iz budžeta. Tako su Socijaldemokrate BIH (osnovane 2019. godine) iskazale ukupne troškove kampanje u iznosu od 7.062 KM, iako su posmatrači TI BIH na terenu dokumentovali bilborde ove stranke koji su po tržišnim cijenama vrijedili najmanje 85.000 KM, a neki od njih istaknuti su i prije kampanje, zbog čega je CIK nakon prijave TI BIH ovoj stranci izrekao kaznu. DEMOS u  izvještaju navodi da je kampanju finansirao donacijama istaknutih članova koji su redom donirali po 10.000 KM, ali se prikazana brojka takođe razlikuje od onoga što je zabilježeno tokom kampanje za oko 60.000 KM. 

Zanimljiv je i slučaj SPS-a koji je osnovan u februaru 2020. godine, jer u izvještaju navode da su u kampanji potrošili više nego što su sakupili donacijama istaknutih članova. U obavezama su iskazani dugovi od 47.000 KM, ali su prikazani podaci za oko 20 posto manji od onih koje je TI BIH evidentirao na samo dva oblika oglašavanja u kampanji. 

TI BIH već godinama ukazuje da stranke ne prijavljuju sve prihode kojima raspolažu, a dio kampanje finansiraju brojne privilegovane privatne kompanije koje posluju sa državom što je zakonom zabranjeno. Takođe, kampanju stranaka često finansiraju javne institucije i javna preduzeća, što je takođe zabranjeno, a posmatrači TI BIH su tokom monitoringa predizbornog perioda zabilježili 32 slučaja gdje se oprema javnih preduzeća i institucija koristila u stranačke svrhe i 21 primjer plaćenog oglašavanja institucija kojima su se promovirali kandidati. 

TI BIH će prikupljenu dokumentaciju o monitoringu oglašavanja u medijima i vanjskom oglašavanju političkih partija dostaviti CIK-u, čiji revizori tek trebaju pregledati finansije političkih partija i utvrditi istinitost prikazanih podataka.