Federica Mogherini, rektorica Evropskog koledža i bivša visoka predstavnica EU za vanjsku politiku, koja je jučer uhapšena u okviru istrage o prevari u koju su uključeni Evropska služba za vanjske poslove i Evropski koledž, puštena je na slobodu poslije ponoći.
Druga dva pritvorenika, Stefano Sannino i Cesare Zegretti, također su pušteni na slobodu.
"Nakon što ih je ispitala Belgijska federalna sudska policija, tri osobe su službeno obaviještene o optužbama protiv njih. Optužbe se odnose na prevaru i korupciju u nabavkama, sukob interesa i kršenje profesionalne tajne. Pušteni su na slobodu jer se ne smatra da postoji rizik od bijega", obavijestile su sudije.
U središtu istrage je devetomjesečni program obuke za mlade diplomate EU, prestižni ugovor s velikom finansijskom i institucionalnom težinom. Tokom 2021–2022. godine, Diplomatska služba EU (EEAS) dodijelila je ovaj projekat (tender) Evropskom koledžu, ali EPPO sumnja da proces nije bio čist.
Glavna sumnja je da je Koledž Evrope, koji također ima sjedište u Albaniji i na čijem je čelu Mogherini, možda dobio insajderske informacije o kriterijima tendera prije nego što su oni objavljeni. Dakle, moguće je da je postojalo predznanje koje mu je dalo nepravednu prednost i to, ako se potvrdi, predstavlja favoriziranje i ozbiljno kršenje poštene konkurencije.
Upravo je to razlog zašto se Mogherini istražuje zbog njene uloge.
Ne postoje javno objavljeni dokazi da je primala novac ili davala direktna naređenja, ali EPPO vjeruje da je znala za cirkulaciju povjerljivih informacija, dozvolila je ili imala koristi od nje.
Među uhapšenima je bio i Stefano Sannino, bivši generalni sekretar EEAS-a, institucije koja je sama organizovala tender. Zbog svoje pozicije imao je potpuni pristup dosijeima i kriterijima za odabir. Istražitelji pokušavaju da utvrde da li je on nezakonito podijelio ove kriterije sa Mogherini i njenim saradnicima.
Ono što se trenutno istražuje uključuje prevaru u javnim tenderima, korupciju, sukob interesa i kršenje profesionalne tajne.
Kako bi se nastavile istrage, Evropsko javno tužilaštvo je također zatražilo ukidanje imuniteta za neke od umiješanih osoba.
Operaciju su vodili belgijski sudija i EPPO, dok je belgijska savezna policija izvršila racije u Briselu, Brugesu i u domovima osumnjičenih. S obzirom na profil uhapšenih, ovo je jedna od najsnažnijih akcija EPPO-a protiv visokopozicioniranih ličnosti u institucijama EU.
Federica Mogherini nije obično ime. Bila je ministrica vanjskih poslova Italije i pet godina visoka predstavnica EU za vanjsku politiku, najviša diplomatska pozicija Unije.
Hapšenje Mogherini je posebno upečatljivo u Albaniji, gdje je godinama smatrana bliskom osobom povjerenja Edija Rame i socijalističke vlade. Koledž Evrope, čiji je Mogherini podržavala, također je otvorio podružnicu/sjedište u Tirani. Edi Rama je snažno promovirao događaj.
S obzirom na to da je Evropski koledž upravo otvoren, a treća podružnica u Tirani, nakon onih u Brugesu i Varšavi, postojala je razumna sumnja da je Mogherini nastavila održavati odnose s Edijem Ramom.
Podsjećamo da se Mogherini predstavljala kao jedna od najsnažnijih političkih pristalica reforme pravosuđa i procesa provjere kandidata. Mogherini je albansku reformu nazvala primjerom za regiju, modelom koji bi balkanske zemlje trebale slijediti, dok se danas i sama nalazi pod istragom zbog ozbiljnog kršenja principa koje je propovijedala.
U Albaniji je često bila optuživana za jednostran politički stav, bliskost s vladom Edija Rame i za zatvaranje očiju pred preuzimanjem institucija od strane izvršne vlasti. Njeni kritičari su je optuživali da koristi antikorupcijsku retoriku kako bi legitimizirala reformu koja je u mnogim aspektima proizvela više političke kontrole nego institucionalne nezavisnosti.
Mogherini je bila kontroverzna i na Kosovu, gdje nije javno isključila ideju o teritorijalnoj razmjeni između Kosova i Srbije, tezu koja je tih godina potresla evropsku diplomatiju, posijala neizvjesnost i destabilizirala regiju. Upravo zbog toga je izgubila mnogo kredibiliteta ne samo u Tirani, već i u Prištini i Skoplju, gdje je smatrana promotoricom opasnih ideja o granicama.
Njegovo hapšenje bio je ozbiljan udarac imidžu evropskih institucija i signal da Tužilaštvo EU ne štedi nikoga, bez obzira na status ili ime.
