Evropska unija priprema se da odobri nova pravila koja bi olakšala privremeno suspendovanje bezviznog režima za državljane trećih zemalja, što se u velikoj mjeri smatra mjerom usmjerenom prema Gruziji, usljed sve očitijeg udaljavanja te zemlje od demokratskih standarda i njenog približavanja ruskom uticaju.
Evropski parlament očekuje se da će 7. oktobra usvojiti prijedlog zakona, dok će zemlje članice EU to učiniti 17. novembra, a nova pravila bi trebalo da stupe na snagu u decembru.
Mjere će se odnositi na svih 61 zemlju koje trenutno uživaju bezvizni režim s EU, uključujući države zapadnog Balkana, Moldaviju i Ukrajinu. Međutim, diplomate EU priznaju da su izmjene djelimično usmjerene upravo na Gruziju, koja je od 2017. godine u režimu bez viza s Unijom.
Zategnuti odnosi između Tbilisija i Brisela
Odnosi između Gruzije i EU već duže vrijeme su napeti. Tbilisi je usvojio zakon o “stranim agentima” i antigej zakon, koje je Brisel oštro kritikovao, nazivajući ih zakonima po uzoru na ruske mehanizme za gušenje slobode govora i civilnog društva.
Kriza se produbila nakon parlamentarnih izbora u oktobru 2024. godine, kada je vladajuća stranka Georgian Dream zadržala vlast u okolnostima koje su mnogi, uključujući institucije EU, ocijenili kao sporne. Nakon toga, vlasti su odlučile obustaviti pregovore o pristupanju EU i usvojile politiku koju Brisel tumači kao prorusku.
Masovni protesti koji su uslijedili nasilno su ugušeni, a lokalni izbori održani tokom proteklog vikenda dodatno su ojačali poziciju vladajuće partije i ponovo izazvali sukobe s policijom, koja je koristila vodene topove protiv demonstranata.
EU je nakon oktobarskih izbora obustavila političke kontakte na visokom nivou s Gruzijom i olakšala uvođenje nacionalnih viznih ograničenja za visoke zvaničnike te zemlje.
Iako su pojedine članice tražile uvođenje sankcija protiv gruzijskih političara, prijedlog nije prošao zbog vetâ Mađarske i Slovačke, pa je Brisel odlučio razmotriti suspenziju bezviznog režima, što ne zahtijeva jednoglasnost država članica.
Novi mehanizmi i razlozi za suspenziju
Evropska komisija je u julu uputila upozoravajuće pismo gruzijskoj vladi, tražeći pojašnjenja o više pitanja, ali je, prema tvrdnjama evropskih zvaničnika, bila nezadovoljna odgovorom Tbilisija.
